Dz.U.05.17.141
2005-05-03 zm. Dz.U.05.62.550 art.4

USTAWA
z dnia 6 stycznia 2005 r.
o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym
(Dz. U. z dnia 31 stycznia 2005 r.)

Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. Ustawa reguluje sprawy związane z zachowaniem i rozwojem tożsamości kulturowej
mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowaniem i rozwojem języka regionalnego, a także
sposób realizacji zasady równego traktowania osób bez względu na pochodzenie etniczne oraz
określa zadania i kompetencje organów administracji rządowej i jednostek samorządu
terytorialnego w zakresie tych spraw.
Art. 2. 1. Mniejszością narodową, w rozumieniu ustawy, jest grupa obywateli polskich, która
spełnia łącznie następujące warunki:
1) jest mniej liczebna od pozostałej części ludności Rzeczypospolitej Polskiej;
2) w sposób istotny odróżnia się od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją;
3) dąży do zachowania swojego języka, kultury lub tradycji;
4) ma świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej i jest ukierunkowana na jej
wyrażanie i ochronę;
5) jej przodkowie zamieszkiwali obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej
100 lat;
6) utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.
2. Za mniejszości narodowe uznaje się następujące mniejszości:
1) białoruską;
2) czeską;
3) litewską;
4) niemiecką;
5) ormiańską;
6) rosyjską;
7) słowacką;
ukraińską;
9) żydowską.
3. Mniejszością etniczną, w rozumieniu ustawy, jest grupa obywateli polskich, która spełnia
łącznie następujące warunki:
1) jest mniej liczebna od pozostałej części ludności Rzeczypospolitej Polskiej;
2) w sposób istotny odróżnia się od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją;
3) dąży do zachowania swojego języka, kultury lub tradycji;
4) ma świadomość własnej historycznej wspólnoty etnicznej i jest ukierunkowana na jej
wyrażanie i ochronę;
5) jej przodkowie zamieszkiwali obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej
100 lat;
6) nie utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.
4. Za mniejszości etniczne uznaje się następujące mniejszości:
1) karaimską;
2) łemkowską;
3) romską;
4) tatarską.
Art. 3. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) mniejszościach – rozumie się przez to mniejszości narodowe i etniczne, o których mowa w
art. 2;
2) języku mniejszości – rozumie się przez to własny język mniejszości narodowej lub etnicznej,
o których mowa w art. 2.
Art. 4. 1. Każda osoba należąca do mniejszości ma prawo do swobodnej decyzji o
traktowaniu jej jako osoby należącej bądź też nienależącej do mniejszości, a wybór taki lub
korzystanie ze związanych z tym wyborem praw nie pociąga za sobą jakichkolwiek
niekorzystnych skutków.
2. Nikt nie może być obowiązany, inaczej niż na podstawie ustawy, do ujawnienia informacji
o własnej przynależności do mniejszości lub ujawnienia swojego pochodzenia, języka
mniejszości lub religii.
3. Nikt nie może być obowiązany do udowodnienia własnej przynależności do danej
mniejszości.
4. Osoby należące do mniejszości mogą korzystać z praw i wolności wynikających z zasad
zawartych w niniejszej ustawie indywidualnie, jak też wspólnie z innymi członkami swojej
mniejszości.
Art. 5. 1. Zabrania się stosowania środków mających na celu asymilację osób należących do
mniejszości, jeżeli środki te są stosowane wbrew ich woli.
2. Zabrania się stosowania środków mających na celu zmianę proporcji narodowościowych
lub etnicznych na obszarach zamieszkałych przez mniejszości.
Art. 6. 1. Zabrania się dyskryminacji wynikającej z przynależności do mniejszości.
2. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu:
1) popierania pełnej i rzeczywistej równości w sferze życia ekonomicznego, społecznego,
politycznego i kulturalnego pomiędzy osobami należącymi do mniejszości a osobami
należącymi do większości;
2) ochrony osób, które są obiektem dyskryminacji, wrogości lub przemocy, będących skutkiem
ich przynależności do mniejszości;
3) umacniania dialogu międzykulturowego.
Rozdział 2
Używanie języka mniejszości
Art. 7. 1. Osoby należące do mniejszości mają prawo do używania i pisowni swoich imion i
nazwisk zgodnie z zasadami pisowni języka mniejszości, w szczególności do rejestracji w aktach
stanu cywilnego i dokumentach tożsamości.
2. Imiona i nazwiska osób należących do mniejszości zapisane w alfabecie innym niż alfabet
łaciński podlegają transliteracji.
3. Minister właściwy do spraw administracji publicznej w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych określi, w
drodze rozporządzenia, sposób transliteracji, o której mowa w ust. 2, uwzględniając zasady
pisowni języka mniejszości.
akty wykonawcze
Art. 8. Osoby należące do mniejszości mają w szczególności prawo do:
1) swobodnego posługiwania się językiem mniejszości w życiu prywatnym i publicznie;
2) rozpowszechniania i wymiany informacji w języku mniejszości;
3) zamieszczania w języku mniejszości informacji o charakterze prywatnym;
4) nauki języka mniejszości lub w języku mniejszości.
Art. 9. 1. Przed organami gminy, obok języka urzędowego, może być używany, jako język
pomocniczy, język mniejszości.
2. Język pomocniczy może być używany jedynie w gminach, w których liczba mieszkańców
gminy należących do mniejszości, której język ma być używany jako język pomocniczy, jest nie
mniejsza niż 20 % ogólnej liczby mieszkańców gminy i które zostały wpisane do Urzędowego
Rejestru Gmin, w których używany jest język pomocniczy, zwanego dalej „Urzędowym
Rejestrem”.
3. Możliwość używania języka pomocniczego oznacza, że osoby należące do mniejszości, z
zastrzeżeniem ust. 5, mają prawo do:
1) zwracania się do organów gminy w języku pomocniczym w formie pisemnej lub ustnej;
2) uzyskiwania, na wyraźny wniosek, odpowiedzi także w języku pomocniczym w formie
pisemnej lub ustnej.
4. Dopuszcza się wniesienie podania w języku pomocniczym. Wniesienie podania w języku
pomocniczym nie stanowi braku powodującego pozostawienie podania bez rozpoznania.
5. Procedura odwoławcza odbywa się wyłącznie w języku urzędowym.
6. Nikt nie może uchylić się od wykonania zgodnego z prawem polecenia lub orzeczenia
wydanego w języku urzędowym, jeżeli okoliczności wymagają niezwłocznego jego wykonania,
aby mogło osiągnąć swój cel.
7. Wątpliwości rozstrzygane są na podstawie dokumentu sporządzonego w języku
urzędowym.
Art. 10. 1. Wpisu do Urzędowego Rejestru dokonuje prowadzący Urzędowy Rejestr minister
właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, na podstawie
wniosku rady gminy.
2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać w szczególności dane urzędowe
dotyczące liczby mieszkańców gminy, w tym liczby mieszkańców należących do mniejszości,
której język ma być używany jako język pomocniczy, oraz uchwałę rady gminy o wyrażeniu
zgody na wprowadzenie języka pomocniczego wraz ze wskazaniem języka mniejszości, który ma
być językiem pomocniczym.
3. Przed dokonaniem wpisu do Urzędowego Rejestru minister właściwy do spraw wyznań
religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych weryfikuje wniosek, o którym mowa w
ust. 1. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
może odmówić dokonania wpisu do Urzędowego Rejestru, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów
określonych w ust. 2.
4. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych odmawia dokonania wpisu do Urzędowego Rejestru, jeżeli liczba mieszkańców
gminy należących do mniejszości, której język ma być używany jako język pomocniczy, jest
mniejsza niż 20 % ogólnej liczby mieszkańców tej gminy.
5. Na odmowę dokonania wpisu do Urzędowego Rejestru radzie gminy przysługuje skarga
do sądu administracyjnego.
6. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych na wniosek rady gminy wykreśla gminę z Urzędowego Rejestru.
7. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych określi, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, w
drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia Urzędowego Rejestru oraz wzór wniosku, o którym
mowa w ust. 1, uwzględniając w szczególności dane pozwalające na jednoznaczną identyfikację
gminy (nazwa województwa, nazwa powiatu, nazwa gminy) oraz informacje, o których mowa w
ust. 2.
akty wykonawcze
Art. 11. 1. W gminie wpisanej do Urzędowego Rejestru pracownikom zatrudnionym w
urzędzie gminy, w jednostkach pomocniczych gminy oraz w gminnych jednostkach i zakładach
budżetowych może być przyznany dodatek z tytułu znajomości języka pomocniczego
obowiązującego na terenie tej gminy. Zasady przyznawania dodatku oraz jego wysokość
określają przepisy dotyczące zasad wynagradzania pracowników samorządowych.
2. Znajomość języka pomocniczego potwierdza dyplom, zaświadczenie lub certyfikat.
3. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych określi, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania, w
drodze rozporządzenia, wykaz dyplomów, zaświadczeń lub certyfikatów, o których mowa w ust.
2, uwzględniając wszystkie języki mniejszości.
Art. 12. 1. Dodatkowe tradycyjne nazwy w języku mniejszości mogą być używane obok:
1) urzędowych nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych,
2) nazw ulic
- ustalonych w języku polskim na podstawie odrębnych przepisów.
2. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, mogą być używane jedynie na obszarze
gmin wpisanych do prowadzonego przez ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz
mniejszości narodowych i etnicznych Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w
języku mniejszości, zwanego dalej „Rejestrem gmin”. Wpisu do Rejestru gmin dokonuje minister
właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych na wniosek
rady gminy, na której obszarze nazwy te mają być używane, z zastrzeżeniem ust. 7 i art. 13 ust.
1-7.
3. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, nie mogą nawiązywać do nazw z okresu
1933-1945, nadanych przez władze Trzeciej Rzeszy Niemieckiej lub Związku Socjalistycznych
Republik Radzieckich.
4. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, mogą być wprowadzone na terenie całej
gminy lub w poszczególnych miejscowościach.
5. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, umieszczane są po nazwie w języku polskim
i nie mogą być stosowane samodzielnie.
6. Ustalenie dodatkowej nazwy w języku mniejszości następuje zgodnie z zasadami pisowni
tego języka.
7. Dodatkowa nazwa miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości może
być ustalona na wniosek rady gminy, jeżeli:
1) liczba mieszkańców gminy należących do mniejszości jest nie mniejsza niż 20 % ogólnej
liczby mieszkańców tej gminy lub, w przypadku miejscowości zamieszkanej, za ustaleniem
dodatkowej nazwy miejscowości w języku mniejszości opowiedziała się w konsultacjach,
przeprowadzonych w trybie określonym w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o
samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.1)), ponad połowa
mieszkańców tej miejscowości biorących udział w konsultacjach;
2) wniosek rady gminy uzyskał pozytywną opinię Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów
Fizjograficznych, utworzonej na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych
nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz. U. Nr 166, poz. 1612).
8. Do ustalania dodatkowych nazw ulic w języku mniejszości zastosowanie mają przepisy
ustawy, o której mowa w ust. 7 pkt 1.
Art. 13. 1. Rada gminy przedstawia wniosek, o którym mowa w art. 12 ust. 7, na wniosek
mieszkańców gminy należących do mniejszości lub z inicjatywy własnej. W przypadku wniosku
dotyczącego nazwy miejscowości zamieszkanej, rada gminy jest obowiązana uprzednio
przeprowadzić w tej sprawie konsultacje z mieszkańcami tej miejscowości, w trybie określonym
w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
2. Rada gminy przedstawia wniosek, o którym mowa w art. 12 ust. 7, ministrowi
właściwemu do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych za
pośrednictwem wojewody.
3. Wniosek, o którym mowa w art. 12 ust. 7, powinien zawierać:
1) uchwałę rady gminy w sprawie ustalenia dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu
fizjograficznego;
2) prawidłowe brzmienie urzędowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku
polskim;
3) w przypadku obiektu fizjograficznego – opinie zarządów województw, na których terenie
obiekt się znajduje;
4) proponowane brzmienie nazwy dodatkowej w języku mniejszości;
5) omówienie wyników konsultacji, o których mowa w ust. 1 i w art. 12 ust. 7 pkt 1;
6) informację o kosztach finansowych wprowadzenia proponowanej zmiany.
4. Wymóg zasięgnięcia opinii uznaje się za spełniony w przypadku niewyrażenia opinii, o
których mowa w ust. 3 pkt 3, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wystąpienia o opinię.
5. Wojewoda jest obowiązany przekazać ministrowi właściwemu do spraw wyznań
religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych wniosek, o którym mowa w art. 12 ust. 7,
nie później niż w ciągu 30 dni od dnia jego otrzymania, dołączając swoją opinię. Minister
właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych przekazuje
Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych wniosek do zaopiniowania. Komisja
Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych przedstawia ministrowi właściwemu do spraw
wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych swoją opinię, za pośrednictwem
ministra właściwego do spraw administracji publicznej, niezwłocznie po zapoznaniu się z
wnioskiem.
6. Dodatkową nazwę miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości uważa
się za ustaloną, jeżeli została wpisana do Rejestru gmin.
7. Wpisu, o którym mowa w ust. 6, dokonuje minister właściwy do spraw wyznań
religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, po uzyskaniu pozytywnej opinii Komisji
Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych.
8. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych odmówi wpisania do Rejestru gmin dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu
fizjograficznego w języku mniejszości lub wykreśli nazwę z tego Rejestru, jeżeli będzie
nawiązywała do nazwy z okresu 1933-1945, nadanej przez władze Trzeciej Rzeszy Niemieckiej
lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.
9. Na odmowę dokonania wpisu, o którym mowa w ust. 6, i na wykreślenie, o którym mowa
w ust. 8, radzie gminy przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
10. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, określi,
w drodze rozporządzenia, wzory wniosków rady gminy:
1) o wpisanie gminy do Rejestru gmin,
2) o ustalenie dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku
mniejszości
- biorąc pod uwagę szczegółowy zakres informacji umieszczanych w Rejestrze gmin.
11. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, określi,
w drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia Rejestru gmin oraz szczegółowy zakres informacji
umieszczanych w tym Rejestrze, uwzględniając określenie województwa i powiatu, na których
obszarze położona jest gmina, nazwę gminy, urzędową nazwę miejscowości lub obiektu
fizjograficznego oraz dodatkową nazwę w języku mniejszości.
12. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do
spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych i ministrem właściwym do
spraw administracji publicznej, określi, w drodze rozporządzenia, szczegóły dotyczące
umieszczania na znakach i tablicach dodatkowych nazw w języku mniejszości, uwzględniając w
szczególności wielkość i styl czcionki nazw w języku polskim i w języku mniejszości.
akty wykonawcze
Art. 14. Przez liczbę mieszkańców gminy należących do mniejszości, o której mowa w art. 9
ust. 2, art. 10 ust. 4 i art. 12 ust. 7 pkt 1, należy rozumieć liczbę urzędowo ustaloną jako wynik
ostatniego spisu powszechnego.
Art. 15. 1. Koszty związane z wprowadzeniem i używaniem na obszarze gminy języka
pomocniczego oraz koszty związane z wprowadzeniem dodatkowych nazw, o których mowa w
art. 12 ust. 1, w języku mniejszości ponosi, z zastrzeżeniem ust. 2, budżet gminy.
2. Koszty związane z wymianą tablic informacyjnych, wynikającą z ustalenia dodatkowej
nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości, ponosi budżet państwa.
Art. 16. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych zarządza tłumaczenie niniejszej ustawy na języki mniejszości.
Rozdział 3
Oświata i kultura
Art. 17. Realizacja prawa osób należących do mniejszości do nauki języka mniejszości lub
w języku mniejszości, a także prawa tych osób do nauki historii i kultury mniejszości odbywa się
na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.
U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781).
Art. 18. 1. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w
celu wspierania działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości
kulturowej mniejszości.
2. Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być w szczególności dotacje celowe lub
podmiotowe na:
1) działalność instytucji kulturalnych, ruchu artystycznego i twórczości mniejszości oraz imprez
artystycznych mających istotne znaczenie dla kultury mniejszości;
2) inwestycje służące zachowaniu tożsamości kulturowej mniejszości;
3) wydawanie książek, czasopism, periodyków i druków ulotnych w językach mniejszości lub
w języku polskim, w postaci drukowanej oraz w innych technikach zapisu obrazu i dźwięku;
4) wspieranie programów telewizyjnych i audycji radiowych realizowanych przez mniejszości;
5) ochronę miejsc związanych z kulturą mniejszości;
6) działalność świetlicową;
7) prowadzenie bibliotek oraz dokumentacji życia kulturalnego i artystycznego mniejszości;
edukację dzieci i młodzieży realizowaną w różnych formach;
9) propagowanie wiedzy o mniejszościach;
10) inne programy realizujące cele, o których mowa w ust. 1, oraz wspierające integrację
obywatelską mniejszości.
3. Dotacje, o których mowa w ust. 2, przyznawane z części budżetu państwa, której
dysponentem jest minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych, mogą być udzielane z pominięciem otwartego konkursu ofert. Minister właściwy do
spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych corocznie ogłasza zasady
postępowania w sprawach dotyczących udzielania dotacji, o których mowa w ust. 2. Przepisy art.
14-18 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
(Dz. U. Nr 96, poz. 873 oraz z 2004 r. Nr 64, poz. 593, Nr 116, poz. 1203 i Nr 210, poz. 2135)
stosuje się odpowiednio.
4. Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być również środki przekazywane z budżetu
jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania służące
ochronie, zachowaniu i rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości.
5. Dotacje podmiotowe, o których mowa w ust. 2, mogą otrzymywać organizacje
mniejszości lub mające istotne znaczenie dla kultury mniejszości instytucje kulturalne. Przepis
art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15,
poz. 148, z późn. zm.2)) stosuje się odpowiednio.
Rozdział 4
Język regionalny
Art. 19. 1. Za język regionalny w rozumieniu ustawy, zgodnie z Europejską Kartą Języków
Regionalnych lub Mniejszościowych, uważa się język, który:
1) jest tradycyjnie używany na terytorium danego państwa przez jego obywateli, którzy
stanowią grupę liczebnie mniejszą od reszty ludności tego państwa;
2) różni się od oficjalnego języka tego państwa; nie obejmuje to ani dialektów oficjalnego
języka państwa, ani języków migrantów.
2. Językiem regionalnym w rozumieniu ustawy jest język kaszubski. Przepisy art. 7-15
stosuje się odpowiednio, z tym że przez liczbę mieszkańców gminy, o której mowa w art. 14,
należy rozumieć liczbę osób posługujących się językiem regionalnym, urzędowo ustaloną jako
wynik ostatniego spisu powszechnego.
Art. 20. 1. Realizacja prawa osób posługujących się językiem, o którym mowa w art. 19, do
nauki tego języka lub w tym języku odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie
wymienionej w art. 17.
2. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu
wspierania działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19.
Przepisy art. 18 ust. 2 i 3 oraz ust. 5 stosuje się odpowiednio.
3. Środkami, o których mowa w ust. 2, mogą być również środki przekazywane z budżetu
jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania służące
zachowaniu i rozwojowi języka, o którym mowa w art. 19.
Rozdział 5
Organy do spraw mniejszości narodowych i etnicznych
Art. 21. 1. Organem administracji rządowej w sprawach objętych ustawą jest minister
właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
2. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych w szczególności:
1) sprzyja realizacji praw i potrzeb mniejszości poprzez podejmowanie działań na rzecz
mniejszości i inicjowanie programów dotyczących:
a) zachowania i rozwoju tożsamości, kultury i języka mniejszości, przy zapewnieniu pełnej
integracji obywatelskiej osób należących do mniejszości,
b) realizacji zasady równego traktowania osób bez względu na pochodzenie etniczne;
2) współdziała z właściwymi organami w zakresie przeciwdziałania naruszaniu praw
mniejszości;
3) dokonuje analiz i ocen sytuacji prawnej i społecznej mniejszości, w tym w zakresie realizacji
zasady, o której mowa w pkt 1 lit. b;
4) upowszechnia wiedzę na temat mniejszości oraz ich kultury, a także inicjuje badania nad
sytuacją mniejszości, w tym w zakresie dyskryminacji, o której mowa w art. 6 ust. 1, jej
przejawów oraz metod i strategii przeciwdziałania jej występowaniu;
5) podejmuje działania na rzecz zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19.
Art. 22. 1. Do zadań wojewody należy:
1) koordynowanie na obszarze województwa działań organów administracji rządowej,
realizujących zadania na rzecz mniejszości;
2) podejmowanie działań na rzecz respektowania praw mniejszości i przeciwdziałanie
naruszaniu tych praw i dyskryminacji osób należących do mniejszości;
3) podejmowanie działań na rzecz rozwiązywania problemów mniejszości;
4) podejmowanie działań na rzecz respektowania praw osób posługujących się językiem, o
którym mowa w art. 19.
2. W celu realizacji zadań, o których mowa w ust. 1, wojewoda współdziała z organami
samorządu terytorialnego i organizacjami społecznymi, w szczególności z organizacjami
mniejszości, oraz opiniuje programy na rzecz mniejszości, a także zachowania i rozwoju języka,
o którym mowa w art. 19, realizowane na terenie danego województwa.
3. Wojewoda może ustanowić pełnomocnika do spraw mniejszości narodowych i etnicznych
w trybie art. 35 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz.
U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872, z późn. zm.3)) na czas nieoznaczony.
Art. 23. 1. Tworzy się Komisję Wspólną Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych
jako organ opiniodawczo-doradczy Prezesa Rady Ministrów, zwaną dalej „Komisją Wspólną”.
2. Do zadań Komisji Wspólnej należy:
1) wyrażanie opinii w sprawach realizacji praw i potrzeb mniejszości, w tym ocena sposobu
realizacji tych praw oraz formułowanie propozycji w zakresie działań zmierzających do
zapewnienia realizacji praw i potrzeb mniejszości;
2) opiniowanie programów służących tworzeniu warunków sprzyjających zachowaniu i
rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości oraz zachowaniu i rozwojowi języka
regionalnego;
3) opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących spraw mniejszości;
4) opiniowanie wysokości i zasad podziału środków przeznaczonych w budżecie państwa na
wspieranie działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości
kulturowej mniejszości oraz zachowania i rozwoju języka regionalnego;
5) podejmowanie działań na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji osób należących do
mniejszości.
3. W celu realizacji swoich zadań Komisja Wspólna:
1) współdziała z organami administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz z
zainteresowanymi organizacjami społecznymi;
2) może zwracać się do instytucji, placówek i środowisk naukowych oraz organizacji
społecznych w szczególności o opinie, stanowiska, ekspertyzy lub informacje;
3) może zapraszać do udziału w swoich pracach przedstawicieli jednostek samorządu
terytorialnego, organizacji społecznych i środowisk naukowych.
Art. 24. 1. W skład Komisji Wspólnej wchodzą:
1) przedstawiciele organów administracji rządowej:
a) ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych,
b) ministra właściwego do spraw administracji publicznej,
c) ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,
d) ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania,
e) ministra właściwego do spraw finansów publicznych,
f) ministra właściwego do spraw pracy,
g) Ministra Sprawiedliwości,
h) ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
i) ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego,
j) ministra właściwego do spraw zagranicznych,
k) Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego,
l) Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa,
m) Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów;
2) przedstawiciele mniejszości w liczbie:
a) dwóch przedstawicieli mniejszości białoruskiej,
b) jeden przedstawiciel mniejszości czeskiej,
c) dwóch przedstawicieli mniejszości litewskiej,
d) dwóch przedstawicieli mniejszości niemieckiej,
e) jeden przedstawiciel mniejszości ormiańskiej,
f) jeden przedstawiciel mniejszości rosyjskiej,
g) jeden przedstawiciel mniejszości słowackiej,
h) dwóch przedstawicieli mniejszości ukraińskiej,
i) jeden przedstawiciel mniejszości żydowskiej,
j) jeden przedstawiciel mniejszości karaimskiej,
k) dwóch przedstawicieli mniejszości łemkowskiej,
l) dwóch przedstawicieli mniejszości romskiej,
m) jeden przedstawiciel mniejszości tatarskiej;
3) dwóch przedstawicieli społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19;
4) sekretarz Komisji Wspólnej, którym jest pracownik urzędu obsługującego ministra
właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
2. Prezes Rady Ministrów powołuje i odwołuje członków Komisji Wspólnej na wniosek
ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
3. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych zawiadamia organy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, oraz organizacje mniejszości oraz
społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19, o zamiarze wystąpienia do
Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem, o którym mowa w ust. 2.
4. Organy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zgłaszają ministrowi właściwemu do spraw
wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych swoich kandydatów na członków
Komisji Wspólnej w terminie 90 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust.
3.
5. Poszczególne mniejszości, o których mowa w art. 2, oraz społeczność posługująca się
językiem, o którym mowa w art. 19, zgłaszają ministrowi właściwemu do spraw wyznań
religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych swoich kandydatów na członków Komisji
Wspólnej reprezentujących daną mniejszość lub społeczność posługującą się językiem, o którym
mowa w art. 19, w liczbie określonej dla tej mniejszości lub dla tej społeczności odpowiednio w
ust. 1 pkt 2 albo pkt 3, w terminie 90 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w
ust. 3.
6. Jeżeli w terminie określonym w ust. 5 któraś z mniejszości lub społeczność posługująca
się językiem, o którym mowa w art. 19, nie zgłosi swoich kandydatów lub zgłosi liczbę
kandydatów inną niż określona odpowiednio dla tej mniejszości w ust. 1 pkt 2, a dla społeczności
w ust. 1 pkt 3, wówczas minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości
narodowych i etnicznych przedstawia tej mniejszości lub społeczności do zaopiniowania swoich
kandydatów na członków Komisji Wspólnej reprezentujących tę mniejszość lub społeczność. W
przypadku niewyrażenia przez mniejszość lub społeczność opinii w terminie 30 dni od dnia
przedstawienia przez ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości
narodowych i etnicznych kandydatów, wymóg uzyskania opinii uznaje się za spełniony.
7. We wniosku, o którym mowa w ust. 2, minister właściwy do spraw wyznań religijnych
oraz mniejszości narodowych i etnicznych wskazuje jako kandydatów na członków Komisji
Wspólnej jedynie osoby zgłoszone przez organy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, oraz
mniejszości lub społeczność posługującą się językiem, o którym mowa w art. 19, z zastrzeżeniem
ust. 6, a także kandydata na sekretarza Komisji Wspólnej.
Art. 25. 1. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych występuje do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o odwołanie członka Komisji
Wspólnej w przypadku:
1) złożenia przez członka rezygnacji z członkostwa w Komisji Wspólnej;
2) wystąpienia przez organ lub mniejszość lub społeczność posługującą się językiem, o którym
mowa w art. 19, których przedstawicielem jest członek, do ministra właściwego do spraw
wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, z uzasadnionym wnioskiem o
odwołanie członka ze składu Komisji Wspólnej;
3) skazania członka prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione z winy
umyślnej.
2. Członkostwo w Komisji Wspólnej wygasa w razie śmierci.
3. W przypadku wygaśnięcia członkostwa w Komisji Wspólnej lub odwołania członka,
Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz
mniejszości narodowych i etnicznych, powołuje nowego członka Komisji Wspólnej. Przepisy art.
24 ust. 2-7 stosuje się odpowiednio.
Art. 26. Rada Ministrów może włączyć w skład Komisji Wspólnej, w drodze
rozporządzenia, przedstawiciela organu administracji rządowej innego niż wymieniony w art. 24
ust. 1 pkt 1. Do powołania i odwołania członka Komisji Wspólnej stosuje się odpowiednio
przepisy art. 24 ust. 2, 3 i 7 oraz art. 25.
Art. 27. 1. Współprzewodniczącymi Komisji Wspólnej są przedstawiciel ministra
właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych oraz
przedstawiciel mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art.
19, wybrany przez członków Komisji Wspólnej, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 i 3.
2. Współprzewodniczących Komisji Wspólnej powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów
na wniosek ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych.
Art. 28. 1. Posiedzenia Komisji Wspólnej odbywają się nie rzadziej niż raz na 6 miesięcy.
2. Posiedzenia zwołuje współprzewodniczący Komisji Wspólnej, będący przedstawicielem
ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, z
inicjatywy własnej lub na wniosek współprzewodniczącego, będącego przedstawicielem
mniejszości i społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19.
3. W celu wypracowania wspólnego stanowiska mniejszości i społeczności posługującej się
językiem, o którym mowa w art. 19, współprzewodniczący, będący przedstawicielem
mniejszości i tej społeczności, może zwoływać posiedzenia, w których udział będą brali tylko
członkowie Komisji Wspólnej, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 i 3. Stanowisko jest
niezwłocznie przekazywane pozostałym członkom Komisji Wspólnej przez
współprzewodniczącego.
4. W celu wypracowania wspólnego stanowiska administracji rządowej,
współprzewodniczący, będący przedstawicielem ministra właściwego do spraw wyznań
religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, może zwoływać posiedzenia, w których
udział będą brali tylko członkowie Komisji Wspólnej, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1.
Stanowisko jest niezwłocznie przekazywane pozostałym członkom Komisji Wspólnej przez
współprzewodniczącego.
5. Stanowiska, o których mowa w ust. 3 i 4, a także opinie, o których mowa w art. 23 ust. 2,
są przekazywane Prezesowi Rady Ministrów i Radzie Ministrów.
6. Szczegółowy regulamin pracy Komisji Wspólnej określa, w drodze zarządzenia, Prezes
Rady Ministrów.
Art. 29. 1. Członkom Komisji Wspólnej nie przysługuje wynagrodzenie z tytułu
członkostwa w Komisji Wspólnej.
2. Przedstawicielom organizacji mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem, o
którym mowa w art. 19, uczestniczącym w pracach Komisji Wspólnej przysługuje zwrot kosztów
podróży i noclegów, na zasadach określonych w przepisach dotyczących wysokości oraz
warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub
samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju,
wydanych na podstawie art. 775 § 2 Kodeksu pracy.
Art. 30. 1. Obsługę organizacyjno-techniczną prac Komisji Wspólnej zapewnia urząd
obsługujący ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych.
2. Koszty funkcjonowania Komisji Wspólnej są pokrywane z budżetu państwa z części,
której dysponentem jest minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości
narodowych i etnicznych.
Art. 31. 1. Organy administracji rządowej, samorządu terytorialnego oraz organizacje
mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19, są
obowiązane do przekazywania ministrowi właściwemu do spraw wyznań religijnych oraz
mniejszości narodowych i etnicznych, na jego wniosek, informacji pozostających w zakresie
działania tych organów lub organizacji i dotyczących sytuacji mniejszości oraz społeczności
posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19, lub realizacji zadań na rzecz mniejszości
lub zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19.
2. Zakres informacji, o których mowa w ust. 1, podlega zaopiniowaniu przez Komisję
Wspólną.
3. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych przygotowuje, nie rzadziej niż raz na dwa lata, raport dotyczący sytuacji mniejszości
w Rzeczypospolitej Polskiej, uwzględniając informacje, o których mowa w ust. 1. Raport
podlega zaopiniowaniu przez Komisję Wspólną.
4. Raport wraz z opinią, o których mowa w ust. 3, są przekazywane Radzie Ministrów, a
następnie – po zatwierdzeniu raportu przez Radę Ministrów – publikowane przez ministra
właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych w formie
elektronicznej.
Art. 32. Organy administracji rządowej, samorządu terytorialnego oraz organizacje
pozarządowe są obowiązane do przekazywania wojewodzie, w celu zaopiniowania, dokumentów
dotyczących programów realizowanych z ich udziałem na terenie województwa, dotyczących
mniejszości lub zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19, finansowanych w
całości lub części ze środków publicznych.
Rozdział 6
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Art. 33. (1) (uchylony).
Art. 34. W ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,
poz. 2572, Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781) w art. 13 dodaje się ust. 6 i 7 w brzmieniu:
„6. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania podejmie działania w celu
zapewnienia możliwości kształcenia nauczycieli oraz dostępu do podręczników na
potrzeby szkół i placówek publicznych, o których mowa w ust. 1.
7. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania podejmie działania w celu
popularyzacji wiedzy o historii, kulturze, języku i o tradycjach religijnych mniejszości
narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym.”.
Art. 35. W ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. Nr
253, poz. 2531) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 21:
a) w ust. 1a dodaje się pkt 8a w brzmieniu:
„8a) uwzględnianie potrzeb mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności
posługującej się językiem regionalnym, w tym emitowanie programów
informacyjnych w językach mniejszości narodowych i etnicznych oraz języku
regionalnym;”,
b) w ust. 2 uchyla się pkt 9;
2) w art. 30 dodaje się ust. 4a w brzmieniu:
„4a. Powołując rady programowe oddziałów emitujących programy w językach mniejszości
narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym, dyrektorzy oddziałów uwzględnią
kandydatów zgłaszanych przez organizacje społeczne mniejszości narodowych i
etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym.”.
Art. 36. W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z
2003 r. Nr 159, poz. 1548, z późn. zm.4)) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 5 pkt 25 otrzymuje brzmienie:
„25) wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne;”;
2) art. 30 otrzymuje brzmienie:
„Art. 30. Dział wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne obejmuje sprawy:
1) stosunków Państwa z Kościołem Katolickim oraz innymi kościołami i
związkami wyznaniowymi;
2) związane z zachowaniem i rozwojem tożsamości kulturowej mniejszości
narodowych i etnicznych oraz zachowaniem i rozwojem języka
regionalnego.”.
Art. 37. W ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999,
z późn. zm.5)) w art. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„2) praw mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem
regionalnym.”.
Art. 38. W ustawie z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i
obiektów fizjograficznych (Dz. U. Nr 166, poz. 1612) w art. 5 w ust. 1 po pkt 5 dodaje się pkt 6
w brzmieniu:
„6) sekretarz Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, utworzonej
na podstawie przepisu art. 23 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach
narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. Nr 17, poz. 141).”.
Art. 39. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych zawiadomi organy, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1, oraz organizacje
mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19, o zamiarze
wystąpienia do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem, o którym mowa w art. 24 ust. 2, w
terminie 60 dni od dnia ogłoszenia ustawy.
Art. 40. Do spraw objętych przepisami ustawy, które uregulowane są postanowieniami
obowiązujących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie
umów międzynarodowych, stosuje się postanowienia tych umów.
Art. 41. Pracownicy urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw kultury i ochrony
dziedzictwa narodowego zapewniający do dnia ogłoszenia ustawy realizację zadań z zakresu
praw mniejszości narodowych i etnicznych stają się z tym dniem pracownikami urzędu
obsługującego ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i
etnicznych. Przepisy art. 231 Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio.
Art. 42. 1. Mienie urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw kultury i ochrony
dziedzictwa narodowego służące realizacji zadań z zakresu praw mniejszości staje się z dniem
ogłoszenia ustawy mieniem urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wyznań
religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
2. Środki finansowe ujęte w części 24 budżetu państwa kultura i ochrona dziedzictwa
narodowego przeznaczone na realizację zadań z zakresu praw mniejszości oraz na wspieranie
wydawania czasopism w języku regionalnym zostają przesunięte z dniem ogłoszenia ustawy do
części 43 budżetu państwa wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne.
Art. 43. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem
art. 36, art. 39, art. 41 i art. 42, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
________
1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 23,
poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 214, poz. 1806, z 2003 r.
Nr 80, poz. 717 i Nr 162, poz. 1568 oraz z 2004 r. Nr 102, poz. 1055, Nr 116, poz. 1203 i Nr
167, poz. 1759.
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 45,
poz. 391, Nr 65, poz. 594, Nr 96, poz. 874, Nr 166, poz. 1611 i Nr 189, poz. 1851, z 2004 r.
Nr 19, poz. 177, Nr 93, poz. 890, Nr 121, poz. 1264, Nr 123, poz. 1291, Nr 210, poz. 2135 i
Nr 273, poz. 2703 oraz z 2005 r. Nr 14, poz. 114.
3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 128,
poz. 1407, z 2002 r. Nr 37, poz. 329, Nr 41, poz. 365, Nr 62, poz. 558, Nr 89, poz. 804 i Nr
200, poz. 1688, z 2003 r. Nr 52, poz. 450, Nr 137, poz. 1302 i Nr 149, poz. 1452 oraz z 2004
r. Nr 33, poz. 287.
4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 162,
poz. 1568 i Nr 190, poz. 1864 oraz z 2004 r. Nr 19, poz. 177, Nr 69, poz. 624, Nr 91, poz.
873, Nr 96, poz. 959, Nr 116, poz. 1206, Nr 238, poz. 2390, Nr 240, poz. 2408 i Nr 273, poz.
2702.
5) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 29, poz. 358, z 2002 r.
Nr 144, poz. 1204, z 2003 r. Nr 73, poz. 661 oraz z 2004 r. Nr 92, poz.